1. Haberler
  2. Yaşam
  3. Agrivoltaik tarım nedir, çiftçilerin iklim değişikliğiyle başa çıkmasını kolaylaştırabilir mi?

Agrivoltaik tarım nedir, çiftçilerin iklim değişikliğiyle başa çıkmasını kolaylaştırabilir mi?

featured
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala
Fraunhofer Chile Şili’deki yükseltilmiş agrivoltaik sistemler, tarım araçlarının kullanımına da imkan sağlıyor

“Eskiden yılda iki sefer ekim yapardık. Artık yağışlar o kadar azaldı ki tek bir hasat bile yapamıyoruz” diyor Tanzanya’dan çiftçi Emilia Laymond.

Vianzi köyünde yaşayan Laymond, kuraklığın tarım ve hayvancılığı nasıl etkilediğini kendi gözleriyle görmüş:

“Hayat pahalılığının artmasına da yol açıyor, bilhassa de bizim üzere tarımdan geçinenler için…”

Tanzanya kırsalının yüzde 80’i üzere, Laymond’ı zorlayan bir öteki şey de elektriğe erişim.

Elektriğinin yüzde 40’ını hidroelektrik kaynaklarından karşılayan ülkede kuraklık hem tarımı hem elektrik üretimini vuruyor.

Öte yandan Tanzanya güneş açısından çok varlıklı bir ülke. Güneş gücü muteber bir elektrik kaynağı olabilir ancak bunun için büyük ölçüde yatırım gerekiyor. Ayrıyeten tarım yerlerini güneş panelleriyle doldurunca ekim yapacak yer kalmıyor.

Fakat Laymond üzere çiftçilere tahlil sunabilecek bir yol var: Agrivoltaik sistemler. Bu formülde birebir toprak modülünde yükseltilmiş güneş panelleriyle pak elektrik üretilirken altında da tarım yapılıyor.

Birkaç metre yükseğe kurulan güneş panellerinin altında hayvancılık da yapılabiliyor, hatta paneller yağmur sularını toplamak için de kullanılabiliyor.

BBC

Bu prosedür bilhassa kurak aylarda, ırmaklardan yahut kuyulardan su çekmek için ağır güç kullanıldığında daha yararlı oluyor.

Tanzanya kırsalında yaşayan Hamad Mkopi, “Kuraklık pek çok çiftçi için felaket oluyor zira elektriğe erişimleri yok” diyor.

Mkopi üzere elektrik bağlatabilen az sayıda bireyse yüksek elektrik faturalarıyla karşılaşıyor.

“Elektrik fiyatı çiftçileri zorluyor. Bizim için bir yük ve tarım eserlerinin maliyetini artırıyor” diyor.

Güneş panelleri alarak ürettiği meyveleri kurutmayı, bu sayede onları daha uzun mühlet depolayıp daha düzgün fiyata satabilmeyi umuyor.

ABD merkezli niyet kuruluşu Brookings Institution’a nazaran klasik güneş gücü üretim yolları, birebir ölçüde elektrik üreten doğalgaz yahut kömür tesislerine nazaran 10 kat fazla yere ihtiyaç duyuyor. Bu da tarıma daha az alan bırakıyor ve çiftçileri bu fikirden uzaklaştırıyor.

Tanzanya’da bir agrivoltaik proje üzerine çalışan, Sheffield Üniversitesi’nden Dr. Randle-Boggis “Ernerjiyi düşük karbon salımıyla üretmeye muhtaçlık duyuyoruz. Öte yandan besin üretebilmek için de toprağa gereksinimimiz var. Yani güç üretimi için besin üretiminden vazgeçmek bir problem” diyor.

Tam da bu nedenle, yükseltilmiş güneş panelleri birebir anda hem tarım hem elektrik üretimine imkan sağladığı için öbür yenilenebilir güç üretim formüllerine kıyasla daha az itirazla karşılaşıyor.

Sosyal faydalar

Vianzi üzere köylerde elektriği ulaşılabilir kılmak birebir vakitte sıhhat alanında da iyileşmelere yol açabilir.

Tanzanya kırsalında neredeyse herkes yemek yapmak ve ısınmak için odun ve kömür yakıyor.

Agrivoltaik sistemler tarafından üretilen güç ise mutfaklarda elektrikli ocak kullanımına imkan sağlayarak ziyanlı dumanların solunmasını engelleyebilir.

Buna ek olarak yükseltilmiş güneş panelleri, tarlada uzun mühlet çalışan çiftçilere çok muhtaçlık duydukları bir gölgede dinlenme imkanı sağlıyor.

Angelina Mbele Dr. Randle-Boggis (sağdan üçüncü) agrivoltaik sistemlerin çiftçilerin iklim değişikliğiyle gayret etmesine takviye olabileceğini söylüyor

Dr. Randle-Boggis’in akademik araştırmasının ön sonuçları, panellerin yarattığı gölgenin daha düşük hava sıcaklığına sahip, toprağın daha nemli kaldığı bir mikro iklim yarattığını gösteriyor.

Gölge nedeniyle daha az suyun topraktan buharlaşması, çiftçilerin daha az suya gereksinim duymasına yol açıyor. Bu, bilhassa yağışın az ve öngörülemez olduğu devirlerde kıymetli bir fark yaratabilir.

Dr. Randle-Boggis “Agrivoltaik yöntemler üç açıdan da kazandırıyor: Su, güç ve besin. Bu, güneş gücünü daha düzgün bir formda üretme yöntemi” diyor ve ekliyor:

“Beni bununla ilgili en heyecanlandıran şey, çiftçilerin geçimini iklim değişikliğine dirençli kılması.”

İklim değişikliğine ahenk sağlamak

Şili’de ziraî üretim için kullanılan su, toplam tüketimin yüzde 70’inden fazlasını oluşturuyor.

Yenilenebilir güç projelerinde uzmanlaşan mühendis David Jung “Gelecek makûs gözüküyor.” diyor.

Fraunhofer Chile isimli bir Alman araştırma merkezinde, Şili’nin birinci agrivoltaik tarım projesinde çalışıyor.

Fraunhofer Chile Son yıllarda birden fazla kuraklık yaşayan Şili’de su tasarrufu öncelikli bir husus

Agrivoltaik sistemler şimdiden yüreklendirici sonuçlar vermiş.

Jung “En büyük tesir mutlaka gölge sayesinde oluyor. Suyun kullanım randımanını artırıyor” diyor.

Geçen yaz Şili’de damla sulama formülü uygulanan bir fesleğen tarlasında yapılan ölçümlerde, agrivoltaik panellerin altındaki toprakların yüzde 29 daha nemli olduğunu tespit edildi.

Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü’ne nazaran üç milyardan fazla kişi su kıtlığının yüksek yahut çok yüksek olduğu kırsal bölgelerde yaşıyor. Bu yüzden su tasarrufu dünyanın dört bir yanında her geçen gün daha değerli hale geliyor.

Daha düzgün mahsuller

Bugüne kadar yürütülen akademik araştırmalarda, agrivoltaik sistemlerin hasat ölçüsünü nasıl etkilediği üzerine çelişkili sonuçlara ulaşıldı.

Çin’deki Zhejiang Üniversitesi’nden Prof. Yue-Rong Liang “Hangi çeşitlerin ekileceğine karar vermek en önemlisi” diyor.

Yaptığı çalışmalarda agrivoltaik sistemlerin çay bitkisi üzerindeki tesirinin son derece olumlu olduğunu görmüş.

Professor Liang YR Prof. Liang çay bitkisinin, agrivoltaik sistemlerin yarattığı gölgeden yarar gördüğünü söylüyor

Çay bitkisinin ışığa toleransı düşük olduğu için, güneş panellerinin yarattığı gölge ‘güneş yanığı’ olmalarının önüne geçiyor. Ayrıyeten daha kaliteli mahsul alınıyor ve büyüme suratı da artıyor.

Domates ve pamuk üzere kimi bitkiler ise gölgeden tıpkı oranda yarar görmeyebilir. Ama bu hususta daha fazla araştırma yapılması gerekiyor.

Pek çok çiftçi yenilenebilir alternatiflere yöneliyor. Sivil toplum kuruluşu REN21’e nazaran dünya genelinde tarım için kullanılan güç, 2010’da toplam tüketimin yüzde 10’unu oluştururken 2020’de bu oran yüzde 15’e çıktı.

Agrivoltaik sistemlerin sayısı son yıllarda büyük oranda artsa da bu sistemleri genele yaymanın; bilhassa de gelişmekte olan ülkelerde yaygınlaştırmanın önünde zorluklar var.

Günümüzde bu sistemlerin büyük bir kısmı Avrupa, Kuzey Amerika, Japonya ve Güney Kore’de bulunuyor.

Bu yüzden başka bölgelerde agrivoltaik uzmanlığı konusunda eksiklik var. Güneş paneli fiyatları bir müddettir düşüyor ama maliyet hâlâ büyük bir sorun. Dr. Randle-Boggis “En büyük manilerden biri sermayeye erişim” diyor.

Tanzanya’da 104 panelden oluşan bir agrivoltaik sistemin maliyeti 40 bin dolar civarında. Baştan ödenmesi gereken bu para, agrivoltaik sistemleri pek çok çiftçi için erişilmez kılabilir.

Geçmişte ziraî üretimi korumak için bu alanlarda güneş paneli kurulumunu yasaklamış birtakım ülkeler ise agrivoltaik alanındaki gelişmelere uygun bir halde mevzuatlarını güncellemiş değil.

Bu yüzden bu teknolojinin yayılması için yasal değişiklikler de gerekebilir.

Jung “Aşmamız gereken kimi mahzurlar olsa da önümüzde muazzam bir potansiyel var” diyor.

Agrivoltaik tarım nedir, çiftçilerin iklim değişikliğiyle başa çıkmasını kolaylaştırabilir mi?
Yorum Yap

Tamamen Ücretsiz Olarak Bültenimize Abone Olabilirsin

Yeni haberlerden haberdar olmak için fırsatı kaçırma ve ücretsiz e-posta aboneliğini hemen başlat.

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

Cumhuriyet Haber ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin